Betogen doen we allemaal meerdere keren per dag. Die mail waarin je aangeeft waarom je graag wilt samenwerken. Dat telefoongesprek waarin je toelicht wat je allemaal doet voor een bepaalde prijs. Het rondetafelgesprek waarin je een nieuw project met verve verdedigt. Of je de ander kunt overtuigen hangt voor een groot deel af van je argumenten. Maar dat niet alleen…

Voordat je in de ring staat

• Hoe bouw je een sterk betoog op?
• Hoe herken je zwakke punten in het betoog van de ander?
• Wat zijn de basisregels van een fatsoenlijke discussie of debat?
• Welke drogredenen zijn er en hoe herken je die?

Dat is natuurlijk te veel om in één blog te beschrijven. Het lijkt voor-de-hand-liggend, maar toch wil ik beginnen bij de basisopbouw van een betoog. Uiteraard is niet ieder betoog zo volledig en in deze volgorde. Zeker niet als het om een mondeling verhaal gaat. Waarom is het dan toch belangrijk? Ieder van deze fasen heeft eigen kansen en eigen valkuilen.

De basisopbouw van een betoog:

• Inleiding: aanduiding omstreden onderwerp, standpunt-vooraf/stelling, soms aankondiging argumenten.
• Kernalinea 1: eerste argument
• Kernalinea 2: tweede argument, etc.
• Kernalinea n: eerste tegenargument met weerlegging, etc.
• Slot: samenvatting argumenten en/of standpunt-achteraf (conclusie)

Is het een omstreden onderwerp?

Voordat er daadwerkelijk betoogd of gediscussieerd kan worden, moet duidelijk zijn wat de standpunten van beide partijen zijn. Of dat nu gesprekspartners zijn of de schrijver versus zijn lezerspubliek. De felste betogen rusten op een duidelijk standpunt. We herkennen het allemaal als een situatie niet tot een goed betoog leidt: een tekst die je met een zucht aan de kant schuift, een geïnterviewde op tv waarvan je vlug ‘wegzapt’. Dat komt zeker niet altijd doordat er geen goede argumenten gebruikt worden. Nee, soms is het onderwerp gewoon niet controversieel genoeg. Beide partijen verschillen te weinig van mening of, en dat is interessanter, één van beide wil zijn standpunt niet prijsgeven.

Het zakelijk nut van een duidelijk standpunt

Zakelijk gezien, kan er een situatie zijn waarin je je product of dienst gaat aanprijzen, terwijl er bij de andere partij helemaal geen interesse is. Uiteraard kun je dan juist proberen te overtuigen, maar dan zul je dus eerst achter het standpunt van de ander moeten zien te komen. Dat is natuurlijk ook de reden waarom callcenter-medewerkers altijd vragen: ‘Mag ik u ook vragen waarom u geen interesse heeft in dit prachtige aanbod?’ Nu weet je ook meteen hoe je daarop het beste kunt antwoorden. Niet met inhoudelijke tegenargumenten of zelfs door de verbinding te verbreken. Een simpel antwoord volstaat: ‘Dat mag u vragen, maar daar geef ik geen antwoord op. In de supermarkt leg ik ook nooit uit waarom ik voorbij een schap loop.’

Volgende keer meer over argumentatie.